Wat is phishing? Zo herken je phishing en bescherm je je bedrijf ertegen
11 min lezen

Wat is phishing? Zo herken je phishing en bescherm je je bedrijf ertegen

Wat is phishing? Phishing is een poging om je met een nepbericht iets te laten doen waar de afzender beter van wordt: een wachtwoord intikken op een valse inlogpagina, een bijlage openen of een betaling uitvoeren naar een ander rekeningnummer. Het bericht lijkt afkomstig van iemand die je vertrouwt, zoals je bank, een leverancier, een collega of de zaakvoerder. De meeste phishing komt binnen per e-mail, maar ook sms, telefoon, Teams en QR-codes worden gebruikt.

Voor een kmo is phishing een van de meest voorkomende beginpunten van een ernstig incident: een gestolen mailaccount, een valse factuur die toch betaald wordt of een ransomware-aanval die via één klik binnenkomt. Dit artikel legt uit wat phishing is, welke soorten er bestaan, hoe je phishing herkent, wat je doet als iemand toch klikt en welke maatregelen je bedrijf echt beschermen. Het is bedoeld om door te geven aan je team. Aanvallers spelen graag in op drukte en deadlines, zoals de eindejaarsperiode met pakketjes, facturen en bonussen, dus een opfrisser nu is geen overbodige luxe.

Kort samengevat

Phishing is een nepbericht dat je een wachtwoord, klik of betaling ontlokt. Je herkent het aan druk en tijdsdruk, een afzender of link die niet klopt en een vraag die buiten de normale gang van zaken valt. Controleer vragen om geld of inloggegevens altijd via een tweede kanaal, meld verdachte berichten aan je IT en stuur ze door naar verdacht@safeonweb.be, en zet technische bescherming op: e-mailfiltering, multifactor-authenticatie en een duidelijke procedure voor betalingen.

Wat is phishing precies?

Het woord komt van "fishing", vissen: de aanvaller gooit een aas uit en wacht tot iemand toehapt. Phishing werkt omdat het niet de techniek aanvalt, maar de mens. Een firewall houdt een nepmail niet tegen als de ontvanger vrijwillig zijn wachtwoord intikt.

Wat een phishingbericht bijna altijd doet:

  • Zich voordoen als iemand of iets betrouwbaars: een bank, Microsoft, een koerierdienst, een overheidsdienst, een leverancier of je eigen directie.
  • Een reden geven om snel te handelen: "je account wordt geblokkeerd", "betaal vandaag nog", "dringend, bel me niet".
  • Je naar een actie sturen: op een link klikken, een bijlage openen, een code doorgeven of een bedrag overschrijven.

Een phishingmail is dus niet altijd een rommelige mail vol taalfouten. Met een tekstgenerator en een gekopieerd logo maakt een aanvaller vandaag een nette mail in correct Nederlands. Slecht Nederlands is nog een signaal, maar ontbreekt het, dan is de mail daarom niet veilig.

Soorten phishing: van phishingmail tot CEO-fraude

Phishing bestaat in veel vormen. Voor een bedrijf zijn dit de belangrijkste:

SoortHoe werkt hetVoorbeeld
Phishing (massaal)Dezelfde mail naar veel mensen tegelijk, met een link naar een valse inlogpagina"Je Microsoft 365-wachtwoord vervalt vandaag, klik hier om het te verlengen"
Spear phishingGericht op één persoon of één bedrijf, met echte details uit LinkedIn, je website of eerdere mailsEen mail aan de boekhouder die verwijst naar een echt lopend project
CEO-fraude (whaling)De aanvaller doet zich voor als de zaakvoerder of een leidinggevende en vraagt een dringende betaling"Ik zit in een vergadering. Maak vandaag nog dit bedrag over, ik leg later uit waarom"
FactuurfraudeEen echte leverancier lijkt een nieuw rekeningnummer door te geven, vaak na een gehackt mailaccount"Onze bankgegevens zijn gewijzigd, gebruik vanaf nu dit nummer"
SmishingPhishing per sms of berichtendienstEen sms over een pakket dat vastzit, met een link
VishingPhishing per telefoonIemand belt als "de IT-helpdesk" en vraagt je code of schermtoegang
QuishingEen QR-code die naar een valse pagina leidt, op een mail of een posterEen QR-code in een mail om "je beveiliging te bevestigen"

Wat spear phishing en CEO-fraude gevaarlijk maakt, is dat ze geen massamail zijn. Een filter dat massale spam herkent, ziet een gerichte mail aan één persoon niet altijd als verdacht. Daarom blijft opleiding en een vaste procedure voor betalingen even belangrijk als technische bescherming.

Hoe herken je phishing? 8 signalen

Geen enkel signaal is zaligmakend, maar hoe meer er kloppen, hoe verdachter het bericht.

  1. Tijdsdruk en dreiging. "Binnen 24 uur", "je account wordt verwijderd", "laatste waarschuwing". Echte organisaties schakelen niet plots over op paniek.
  2. Een afzender die net niet klopt. Kijk naar het echte e-mailadres, niet naar de weergegeven naam. Een adres als info@firma-support.com is niet van firma.be, en één letter verschil volstaat.
  3. Een link die ergens anders naartoe gaat. Beweeg met de muis over de link zonder te klikken. Staat er een andere domeinnaam dan je verwacht, dan klopt er iets niet. Op een gsm: houd de link ingedrukt om het adres te zien.
  4. Een onverwachte bijlage. Een factuur van een leverancier die je niet kent, een "gescande documentenmap" of een zip-bestand dat je niet verwachtte.
  5. Een vraag om je wachtwoord of een code. Een betrouwbare dienst vraagt je nooit om je wachtwoord of een MFA-code per mail, sms of telefoon door te geven.
  6. Een betaalvraag buiten de gewone gang van zaken. Een nieuw rekeningnummer, een dringende voorafbetaling, een vraag om cadeaukaarten te kopen. Controleer dat altijd bij de afzender via een ander kanaal.
  7. Een algemene aanhef of net te vertrouwelijk. "Beste klant" van een leverancier die je naam kent, of een zaakvoerder die plots "geheim, vertel het niemand" vraagt.
  8. Een gevoel dat iets niet klopt. Een collega die nooit zo schrijft, een toon die afwijkt, een tijdstip dat vreemd is. Dat onderbuikgevoel is vaak het eerste signaal. Leer je team dat melden belangrijker is dan zeker zijn.

Voorbeeld van een phishingmail

Onderwerp: Actie vereist: je mailbox is bijna vol

Van: IT Support (support@mail-beheer-online.com)

"Beste gebruiker, je mailbox is bijna vol en je kan binnen 24 uur geen berichten meer ontvangen. Klik hier om je opslag te verlengen en log in met je werkaccount."

Wat klopt hier niet? Het afzenderadres is niet van je eigen bedrijf, de aanhef is algemeen, er is tijdsdruk, en de link leidt naar een nagebouwde inlogpagina die je wachtwoord opvangt. Wie hier inlogt, geeft zijn werkaccount weg.

Wat doe je als je op een phishinglink hebt geklikt?

Iedereen klikt weleens verkeerd. Wat telt, is hoe snel je reageert. Zorg dat je team weet dat melden zonder schuldgevoel mag.

  1. Meld het meteen aan je IT-beheerder of IT-partner. Wacht niet tot het "wel zal meevallen".
  2. Heb je een wachtwoord ingevuld? Verander het meteen, op een toestel waarvan je zeker bent dat het veilig is, en gebruik het wachtwoord nergens anders. Laat je beheerder alle actieve sessies van het account afmelden.
  3. Laat je beheerder het account controleren. Aanvallers stellen vaak een doorstuurregel in, zodat ze je mail kunnen meelezen of facturen kunnen onderscheppen. Ook die moet opgespoord en verwijderd worden.
  4. Heb je een bijlage geopend? Koppel het toestel van het netwerk los en laat het controleren voor je verder werkt.
  5. Is er geld overgemaakt? Bel meteen je bank, hoe sneller hoe groter de kans dat een betaling nog tegengehouden wordt, en doe aangifte bij de politie.
  6. Waarschuw je collega's en contacten. Een gehackt account stuurt vaak zelf phishing door naar je klanten en leveranciers.
  7. Meld het bericht. Stuur het verdachte bericht door naar verdacht@safeonweb.be, het meldadres van het Centrum voor Cybersecurity België (Safeonweb) voor verdachte berichten.

Phishing voorkomen in je bedrijf

Geen enkele maatregel stopt alle phishing. Wat werkt is een combinatie van techniek, mensen en procedures, zodat één fout van één persoon geen ramp wordt.

Technische bescherming

  • Multifactor-authenticatie (MFA) overal. Een gestolen wachtwoord is dan niet meer genoeg om in te loggen. Kies waar mogelijk een authenticator-app of een passkey: die zijn moeilijker te onderscheppen dan een sms-code. Lees wat MFA is en hoe je het invoert.
  • E-mailfiltering en linkbescherming. Microsoft 365-mailboxen hebben een basisfilter. Microsoft 365 Business Premium bevat daarnaast Defender for Office 365 Plan 1, met onder meer Safe Links, Safe Attachments en anti-phishingbeleid dat gebruikers beschermt tegen schadelijke links en bijlagen. Welk abonnement past bij welke medewerker, lees je in Microsoft 365 Business Basic, Standard of Premium vergeleken.
  • Een meldknop in Outlook. Met de ingebouwde knop Rapporteren meldt je team een verdacht bericht in één klik, en je beheerder ziet de melding terug. Een phishingmail die iemand meldt, wordt zo een waarschuwing voor de rest.
  • SPF, DKIM en DMARC voor je eigen domein. Deze instellingen maken het moeilijker voor een aanvaller om mails te versturen die lijken afkomstig van jouw domeinnaam. Dat beschermt je klanten en leveranciers tegen phishing in jouw naam.
  • Up-to-date toestellen en een goed beveiligd netwerk. Als er toch iets binnenkomt, beperkt een beveiligd netwerk de schade. Zie netwerkbeveiliging voor bedrijven: 7 maatregelen.
  • Back-ups die je kan terugzetten. Komt er via phishing ransomware binnen, dan is een geteste back-up je uitweg. Lees meer over back-up en disaster recovery.

Medewerkers

  • Leg de signalen uit aan iedereen, ook aan de zaakvoerder. CEO-fraude werkt precies omdat een medewerker zijn baas niet durft te controleren.
  • Oefen met realistische voorbeelden. Een korte sessie met echte voorbeelden werkt beter dan een lange presentatie. Microsoft biedt daarvoor aanvalssimulaties aan in Defender for Office 365 Plan 2, een zwaarder plan dan wat in Business Premium zit.
  • Maak melden makkelijk en veilig. Wie een fout meldt, mag nooit in de problemen komen. Anders meldt niemand nog iets.

Procedures voor betalingen

  • Controleer elk nieuw of gewijzigd rekeningnummer via een tweede kanaal, bijvoorbeeld door de leverancier te bellen op een nummer dat je al kende, niet op het nummer uit de mail.
  • Werk met vier ogen bij grotere bedragen. Een betaling boven een afgesproken bedrag vraagt de goedkeuring van een tweede persoon.
  • Zet vast dat de zaakvoerder nooit per mail of chat een dringende betaling zonder uitleg vraagt. Wie dat afspreekt, maakt CEO-fraude veel moeilijker.

Phishing en NIS2

Wie onder NIS2 valt, moet maatregelen nemen op het vlak van basis-cyberhygiëne en opleiding van medewerkers, en phishing is precies het onderwerp waar zo'n opleiding mee begint. Of je bedrijf onder de richtlijn valt, lees je in NIS2 voor kmo's uitgelegd. Ook zonder NIS2-plicht is een duidelijke aanpak tegen phishing een van de goedkoopste manieren om je bedrijf te beschermen. Wil je weten wat een partner van die beveiliging kan overnemen, lees dan cybersecurity uitbesteden.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen phishing en spear phishing?

Phishing is een massabericht dat naar veel mensen tegelijk gaat, zoals een nepmail van een bank of van Microsoft. Spear phishing is gericht op één persoon of bedrijf en bevat echte details, zoals de naam van je leverancier of een lopend project. Spear phishing is moeilijker te herkennen, omdat het bericht niet lijkt op de bekende massamails.

Wat is vishing en wat is smishing?

Vishing is phishing per telefoon: iemand belt en doet zich voor als je bank, de IT-helpdesk of een leverancier, en vraagt je gegevens of toegang tot je scherm. Smishing is phishing per sms of berichtendienst, vaak met een link naar een nagebouwde pagina. Voor beide geldt dezelfde regel: geef geen wachtwoord of code door, hang op en bel zelf terug op een nummer dat je kent.

Hoe meld ik phishing?

Meld het eerst intern aan je IT-beheerder of IT-partner, zodat die kan nagaan of iemand gereageerd heeft. Stuur het bericht daarnaast door naar verdacht@safeonweb.be. In Outlook met Microsoft 365 kan je ook de ingebouwde knop Rapporteren gebruiken, die het bericht naar je beheerder en eventueel naar Microsoft doorstuurt.

Kan een spamfilter alle phishing tegenhouden?

Nee. Een goede filter vangt het grootste deel af, maar gerichte phishing en berichten die vanuit een gehackt account van een echte contactpersoon komen, glippen er soms door. Daarom heb je naast filtering ook MFA, opgeleide medewerkers en een procedure voor betalingen nodig.

Hoe herken ik een phishingmail van mijn eigen baas of collega?

Let op een dringende vraag buiten de normale gang van zaken, een afwijkende toon, een vreemd tijdstip of een verzoek om geheimhouding. Controleer het echte afzenderadres en bevestig de vraag via een ander kanaal, bijvoorbeeld door die persoon te bellen of persoonlijk aan te spreken. Dat is geen wantrouwen, maar een afgesproken werkwijze.

Conclusie

Phishing herkennen is geen kwestie van een uitzonderlijk scherpe blik. Het is een combinatie van een paar vaste gewoontes: controleer de afzender en de link, laat je niet opjagen, geef nooit wachtwoorden of codes door en controleer geldvragen via een tweede kanaal. Zet daar MFA, e-mailfiltering en een meldknop onder, en maak melden zonder schuldgevoel mogelijk. Dan wordt één verkeerde klik een melding in plaats van een incident.

Hulp bij het beschermen tegen phishing?

Wij helpen kmo's met e-mailbeveiliging, multifactor-authenticatie en het beveiligen van hun Microsoft 365-omgeving. Lees meer over cybersecurity voor bedrijven en Microsoft 365-beheer, of vraag een gratis IT-audit aan. Zoek je een vaste partner voor al je IT? Bekijk dan wat een IT-partner voor kmo's voor je doet. Wij zijn er voor kmo's onder meer in Antwerpen, Gent en Kortrijk.

Verder lezen

Andere artikels over IT voor kmo's

Klaar om je IT te versterken?

Vraag een gratis IT-audit aan. We brengen je zwakke punten in kaart en geven een concreet stappenplan — vrijblijvend.